فضاي پرهياهوي مسيحايي که در حوالي نيمه سده هفدهم آفريده شد و به انقلاب پوريتاني انگليس و موج گسترده انتقال نيروي انساني به قاره آمريکا پيوند خورد، طبعا بايد «مسيح» خود را مي آفريد. چنين بود که در سال 1665 شابتاي زوي ظهور کرد.
شابتاي زوي (1626-1676) در بنادر غربي عثماني «ظهور» کرد؛ نخست ادعا کرد که مسيح است ولي مدتي بعد، در زندان عثماني، ادعاي خدايي نمود. کمي بعد به اسلام گرويد. پيروان شابتاي يهودياني بودند که به بازار او رونق مي دادند. با گروش شابتاي به اسلام، پيروان يهودي او نيز «مسلمان» شدند و چون مارانوهاي مسيحي فرقه اي از يهوديان مخفي را در جهان اسلام بنيان نهادند که «دونمه» ناميده مي شوند. سير تکوين ماجراي شابتاي زوي و دعاوي او و ترکيب پيروانش پيش نمونه ظهور سه «پيامبر» دروغين و نامدار ديگر در دو سده پسين است: ياکوب فرانک در شرق اروپا، نمود در هند و علي محمد باب در ايران.
شابتاي زوي از حمايت يک پيامبر دروغين به نام ناتان غزه اي برخوردار بود و درواقع تکاپوي اين دو سناريوي واحدي را رقم زد. نام اصلي ناتان غزه اي (1643-1680) آبراهام ناتان لوي است.
پدرش حاخامي سرشناس با گرايش هاي کابالي بود و رئيس يهوديان اشکنازي مقيم بيت المقدس به شمار مي رفت. ناتان در سال 1663 با دختر يک تاجر ثروتمند يهودي مقيم غزه ازدواج کرد و در اين بندر اقامت گزيد. او از اين زمان به مطالعه رساله هاي کابالا پرداخت، از مريدان طريقت اسحاق لوريا شد و به مناسک و اعمال رازآميز روي آورد. مدتي بعد مدعي شد که در حال مکاشفه صداي خداوند را شنيده که اعلام کرده شابتاي زوي مسيح بن داوود است و ناتان پيامبر اوست.
کاباليست ها و مروجين مسيحي آرمان هاي مسيحايي آتش اين دسيسه را شعله ور مي ساختند. آنان «ظهور» شابتاي را تأييدي بر پيشگويي هاي قبلي دال بر ظهور مسيح در سال 1666 ميلادي يافتند. به دليل تبليغات کانون مقتدر زرسالاري يهودي مستقر در آمستردام، از تابستان 1665 داستان خروج شابتاي زوي، آميخته با افسانه هاي تحريک کننده مسيحايي، از طريق آمستردام در انگلستان و سراسر اروپا پخش شد. گفته مي شد «اسباط ده گانه بني اسرائيل» خروج کرده اند، مکه را تصرف نموده و اکنون با سپاهيان خود در صحراي عربستان عازم اشغال ايران اند. از اين زمان نويسندگان يهودي- مارانو و چاپخانه هاي هلند و ايتاليا تکاپويي شديد را آغاز کردند؛ در طول سال 1666 ميلادي تبليغات گسترده و حيرت انگيز انتشاراتي، در مقياس توانايي هاي صنعت چاپ و نشر آن زمان، به سود شابتاي صورت گرفت و رساله هاي متعدد به زبان هاي هلندي، انگليسي، آلماني و ايتاليايي درباره خروج شابتاي زوي و کرامات و تعاليم او در سراسر اروپا منتشر شد. تصوير روي جلد برخي از اين رساله ها در دائرة المعارف يهود مندرج است. براي نمونه، در آلمان تصاويري پخش شد که شابتاي زوي، پادشاه «ده سبط گمشده بني اسرائيل»، را سوار
بر اسب و ايستاده بر روي تپه اي نشان مي داد در حالي که در زير پاي او ارتش صليبي در حال هجوم است و ارتش مسلمانان در حال گريز. کمي بعد در آمستردام رساله اي منتشر شد که ظهور مسيح را اعلام مي کرد. در اين رساله نقاشي از شابتاي زوي مندرج است در حالي که بر تخت سلطنت تکيه زده، تاجي بزرگ بر فراز سر اوست و درباريان در پيرامونش ايستاده اند. بر روي جلد رساله ديگر (چاپ آمستردام)، که بر آن تصوير تاج شابتاي مندرج است، اين عبارت را مي خوانيم: «شابتاي زوي، پادشاه اسرائيل و مسيح خداوند يعقوب.» تاريخ چاپ اين رساله «سال اول احياي پيامبري و سلطنت» است.
چنين بود که ماجراي شابتاي زوي موجي بزرگ را در اروپا پديد ساخت و تعداد کثيري از مردم فقير مسيحي، حتي از طريق فروش خانه و وسايل زندگي خود، گروه گروه راهي زيارت بيت المقدس شدند. تحريک فوق العاده آرمان هاي مسيحايي در قاره اروپا يکي از دستاوردهاي ماجراي شابتاي زوي است.
پس از مدتي، ماجراي شابتاي توجه مقامات دولتي عثماني را جلب کرد و واکنش آنان را بر انگيخت. احمد کوپرولو، صدراعظم مقتدر و مصلح عثماني، دستور دستگيري شابتاي را صادر کرد. شابتاي را به استانبول و نزد صدراعظم بردند. احمد کوپرولو ماجراي شابتاي را جدي نگرفت. او ماهيت سياسي ماجراي شابتاي زوي را درنيافت و آن را يک داعيه ديني متعارف و احتمالا ناشي از عدم تعادل رواني شابتاي دانست. ادعاي مسيحايي شابتاي در چارچوب فرهنگ و عقايد ديني يهود بود و به مسلمانان ارتباط نداشت. دعوي سلطنت او بر «بني اسرائيل» حقير و احمقانه جلوه مي کرد. قطعا شابتاي در ديدار با کوپرولو سلوکي عاجزانه داشت زيرا بر او سخت نگرفتند و تنها وي را حبس کردند. اندکي بعد، شابتاي، داوطلبانه، به اسلام گرويد و در 15 سپتامبر 1666 در حضور سلطان محمد چهارم و اعضاي دربار او اعلام مسلماني کرد. سلطان، که «فردي عميقا مذهبي بود»، تحت تأثير گروش شابتاي قرار گرفت، ساده دلانه نام «عزيز محمد افندي» را بر او نهاد و به وي لقب «کپچي باشي» و مقرري روزانه اي به مبلغ 150 پياستر اعطا کرد.
شابتاي زوي پس از اعلام مسلماني در آدريانوپول و سپس در استانبول ساکن شد و زندگي دوگانه اي در پيش گرفت. او در ظاهر مناسک اسلامي را انجام مي داد ولي در خفا يهودي بود. شابتاي اينک در رأس فرقه اي از يهوديان مخفي جاي داشت که به تأسي از او به اسلام گرويده بودند. دائرة المعارف يهود مي نويسد: «همگي آنان يهوديان پنهاني بودند که به مثابه يک گروه جنگجويان مخفي عليه خليفه عمل مي کردند.» شابتاي زوي در مراسم پنهاني فرقه، که داراي صبغه کاملا يهودي بود، حضور مي يافت و نمايندگان و سخنگويان اصلي او، و در رأس آن ها ناتان غزه اي، رسما يهودي بودند. شابتاي زوي، که اينک مورد علاقه و لطف سلطان بود، با فرقه هاي دراويش مسلمان عثماني نيز رابطه برقرار کرد؛ با تلاش او و اعضاي فرقه اش آداب و عقايد جديدي در ميان برخي از فرقه هاي دراويش شکل گرفت که آميخته اي از تصوف سنتي اسلامي و عقايد و مناسک يهودي بود.
مناسک فرقه شابتاي آميخته با هرزگي جنسي بود. بعدها، اين گرايش در فرقه ياکوب فرانک بارزتر شد. پس از مدتي راز تکاپوي فرقه شابتاي آشکار شد و در اوت 1672 شابتاي زوي و برخي از پيروانش به دليل ترويج هرزگي جنسي در ميان مسلمانان دستگير شدند. در ژانويه 1673، احمد کوپرولو شابتاي و سران فرقه اش را به منطقه دولسينو در آلباني تبعيد کرد. در دوران تبعيد شابتاي نيز پيروان او در کسوت مسلمانان به زيارتش مي رفتند. در 17 سپتامبر 1676، شابتاي زوي در پنجاه سالگي در آلباني درگذشت.
اعلام مسلماني شابتاي زوي نه تنها ناتان را در غزه ساکت نکرد، بلکه او با همان حدت و شدت پيشين به اعلام «مکاشفات» و انجام رسالت «پيامبري» خود ادامه داد. ناتان غزه اي با اتکاء به پشتوانه اي غني از متون عبري و نمونه هاي فراوان از تاريخ قوم يهود، انديشه پرداز اين موج جديد شد و راه آينده را به روشني به پيروان شابتاي نشان داد. به نوشته دائرة المعارف يهود، شابتاي زوي انديشه پرداز نبود و تفکر منسجم نداشت؛ اين ناتان بود که به جعل يک مکتب از عقايد منتسب به شابتاي دست زد؛ مکتبي که تداوم کاباليسم پيشين به شمار مي رود.در زمان مرگ شابتاي، ناتان در صوفيه بود. او به سيروسياحت در اروپا پرداخت و چنين تبليغ کرد که شابتاي نمرده، بلکه از نظرها پنهان شده و به هجرتي رازآميز در «انوار آسماني» رفته و زماني که «خداي اسرائيل» مشيت کند بار ديگر ظهور خواهد کرد. ناتان غزه اي در 11 ژانويه 1680، سه سال پس از شابتاي، در مقدونيه درگذشت.
نظريات ناتان غزه اي جامه ايدئولوژيکي است بر سياست نفوذ به درون ساختار سياسي و اقتصادي و فرهنگي سرزمين هاي مسلمان و تسخير آن از درون. پس از اعلام مسلماني شابتاي، ناتان غزه اي توجيه نظري اين دگرگوني را آغاز کرد. او اعلام کرد که گروش شابتاي به اسلام انجام يک «مأموريت» (رسالت) جديد است و هدف از آن «برافروختن اخگر مقدس در ميان کفار ]مسلمانان[ است.» دائرة المعارف يهود هسته اصلي نظريه پردازي ناتان را چنين بيان مي دارد:
رسالت اصلي ملت يهود افروختن اخگرهاي مقدسي است که در روح آنان وجود دارد. ولي اخگرهايي وجود دارد که افروختن آن تنها کار مسيح است. لذا، مسيح (شابتاي زوي) براي انجام اين رسالت به «قلمرو خليفه» وارد شده؛ «ظاهرا در برابر او تسليم شده ولي درواقع در حال انجام واپسين و دشوارترين بخش مأموريت خود است و آن تسخير خليفه از درون است. او براي انجام اين مأموريت مانند يک جاسوس عمل مي کند که به درون سپاه دشمن اعزام شده»؛ اين «مبارزه اي در درون سرزمين شيطان است.» بنابراين، مسلمان شدن شابتاي به معني ارتداد از دين يهود نيست بلکه بغرنج ترين چهره مأموريت مسيحايي اوست. به نوشته دائرة المعارف يهود، بدينسان ناتان غزه اي «الهيات شابتايي» را توسعه بخشيد و «بنيادهاي ايدئولوژي» پيروان شابتاي را «براي يکصد سال آينده» پي ريخت. به اين دليل است که منابع يهودي مکتب جديدالاسلامي شابتاي را «ارتداد رازگونه» مي خوانند؛ يعني آن گونه ارتداد از دين يهود که راز و رمزي در آن نهفته است.
تعداد يهودياني که در سال 1666به پيروي از شابتاي زوي اعلام مسلماني کردند دويست خانوار ذکر شده است که به طور عمده در ادرنه (آدريانوپول)، در پيرامون شابتاي، مستقر شدند. در سال 1683 موج بزرگ ديگري از اعلام اسلام در ميان يهوديان مقيم عثماني رخ داد و تعداد آن ها تنها در بندر سالونيک به 300 خانوار رسيد. اين جديدالاسلام ها از حمايت برخي حاخام هاي برجسته برخوردار بودند. رهبري اين گروه با يوسف فيلسوف، حاخام سالونيک و پدرزن شابتاي زوي، و سليمان فلورنتين بود.
يهوديان فوق «دونمه» نام گرفتند که به معناي «برگشته» يا «جديدالاسلام» است. از سده هيجدهم، پيروان شابتاي زوي در يمن، ايران، عثماني و شمال آفريقا پراکنده شدند. بزرگترين مراکز زندگي دونمه ها شهرهاي سالونيک، ازمير و استانبول بود. به نوشته دائرة المعارف يهود، از اوايل سده هيجدهم، دونمه ها متهم به هرزگي جنسي بودند. معهذا، «ترديدي نيست که طي چند نسل آميختگي ]هرج و مرج[ جنسي در ميان آنان رواج داشته است. در اشعار يهودا لوي تووا (درويش افندي)، که در سال 1960 منتشر شد، دفاعيات جسورانه اي به سود الغاء محدوديت هاي جنسي مندرج است.» دونمه ها جشن ويژه اي موسوم به «جشن بره» دارند که طي آن به اجراي برخي «مناسک جنسي» مي پردازند.
فرقه فرانک و پرستش جنسي
در حوالي نيمه سده هيجدهم از درون فرقه رازآميز کابالا و بر بنياد ميراث شابتاي زوي و ناتان غزه اي فردي به نام ياکوب فرانک ظهور کرد و فرقه اي را بنياد نهاد که به «فرانکيست» شهرت يافته است.
يعقوب بن يهودا ليب، که با نام ياکوب فرانک (1726-1791) شهرت دارد، به يک خانواده ثروتمند تاجر و پيمانکار يهودي ساکن اوکرائين تعلق داشت و همسرش نيز از يک خانواده ثروتمند تاجر بود. فرانک در جواني به طريقت کابالا جذب شد، کتاب ظهر را خواند و به عضويت فرقه شابتاي زوي درآمد. در دسامبر 1755، فرانک از سوي سران فرقه دونمه براي تصدي رياست اين فرقه در لهستان به همراه دو حاخام راهي زادگاه خود شد. فرانک در رأس فرقه شابتاي در پودوليا قرار گرفت ولي کمي بعد، در ژانويه 1756، کارش به رسوايي کشيد. زماني که فرانک و پيروانش در يک خانه دربسته مشغول اجراي مناسک جنسي مرسوم در فرقه شابتاي بودند، به علت باز شدن تصادفي پنجره ها، مردم مطلع شدند و تمامي آنان را دستگير کردند. مقامات شهر ياکوب فرانک را آزاد کردند زيرا گمان بردند وي تبعه دولت عثماني است. فرانک به عثماني بازگشت و مدتي به ظاهر مسلمان شد. کمي بعد، بار ديگر به پودوليا رفت و رهبري فرقه شابتاي را در گاليسيا، اوکرائين و مجارستان به دست گرفت. مدتي بعد، ياکوب فرانک و صدها تن از پيروان يهودي او گروه گروه به مسيحيت (مذهب کاتوليک) گرويدند. مقامات اسقفي منطقه نيز با خشنودي آنان را به سلک
مسيحيت پذيرفتند. دائرة المعارف يهود مي نويسد:
در سال هاي 1756-1760 بخش بزرگي از پيروان ياکوب فرانک به مذهب کاتوليک گرويدند و فرقه اي مشابه دونمه را در لهستان تشکيل دادند. آنان تنها در ظاهر کاتوليک بودند.
دائرة المعارف يهود به صراحت فرقه فرانکيست را «يک فرقه مخفي يهودي» مي خواند.
مسيحي شدن فرانک سبب جلب برخي مسيحيان لهستان و شرق اروپا به اين فرقه شد. گردانندگان فرقه فرانک در لهستان و روسيه يهوديان ثروتمند و تحصيل کرده، گروهي از حاخام هاي جوامع کوچک يهودي و برخي از آنان پسران سران جوامع يهودي شرق اروپا بودند. بخش مهمي از اعضاي فرقه ميهمانخانه دارها و ميخانه دارهاي يهودي بودند. در موراويا و بوهم، تعدادي از اعضاي خاندان هاي اشرافي و ثروتمند مسيحي به اين فرقه گرويدند. بايد افزود که پيروان ياکوب فرانک در آن زمان به عنوان فرقه شابتاي زوي شناخته مي شدند و خود آنان نيز خويش را «مؤمنين»، يعني پيروان شابتاي زوي، مي خواندند. نام «فرانکيست» از سده نوزدهم به ايشان اطلاق شد.
به رغم گروش ظاهري فرانک و پيروانش به مسيحيت، تکاپوي فرقه فوق نارضايي مردم را برانگيخت و در پي فاش شدن برخي عمليات جنسي آنان، در فوريه 1760 مقامات دولتي فرانک را در شهر ورشو دستگير کردند. ياکوب فرانک به مدت 13 سال محترمانه به يک قلعه در چکسلواکي تبعيد شد. از سال 1762 همسرش نيز به او پيوست. در اين دوران، پيروان کثير او به ديدارش مي رفتند و مراسم خود را، که آميخته با عمليات جنسي بود، در داخل قلعه و بيرون از آن انجام مي دادند.
فرانک پس از آزادي به شهر برنو (منطقه موراويا) رفت و در نزد دخترعموي خود، که همسر يک تاجر ثروتمند يهودي بود، اقامت گزيد. شهر برنو از سده هفدهم يک کانون مهم يهودي نشين بود. در اين زمان، ياکوب فرانک از ميان پيروان خود در شهر برنو يک سازمان مسلح ايجاد کرد که اعضاي آن اونيفورم هاي نظامي مي پوشيدند و تعليمات نظامي مي ديدند. اينک ياکوب فرانک فرد مهمي به شمار مي رفت، تا بدان حد که در مارس 1775 به وين سفر کرد و از سوي امپراتور و وليعهد هابسبورگ مورد پذيرايي قرار گرفت. به نوشته دائرة المعارف يهود، علت اين رابطه قولي بود که فرانک به امپراتور داده بود که از طريق اعضاي سازمان سري خود بخش هايي از سرزمين عثماني را تجزيه کند. از آن پس اعضاي به ظاهر مسيحي فرقه فرانک به طور ناشناس به عثماني مي رفتند و به ويژه در سالونيک با دونمه هاي به ظاهر مسلمان رابطه استوار داشتند.
منبع مالي ياکوب فرانک، که درباري باشکوه و ارتشي مسلح و مجهز بر پا کرده بود، ناشناخته است. اين در حالي است که او در برنو صدها مريد مسلح داشت که به هيچ کار و حرفه اي اشتغال نداشتند و تمام وقت در خدمتش بودند. روشن است که ياکوب فرانک از يک منبع غني مالي، بجز پيروانش، تغذيه مي شد زيرا در سال 1784 براي مدت کوتاهي دريافت پول از اين منبع قطع شد و او در وضع مالي دشواري قرار گرفت.
آئين فرانک بر پرستش سه خدا استوار است: «خداي خوب»، «برادر بزرگ» و «زن باکره». «خداي خوب» ياکوب فرانک همان «اتيکه کديشه» (علت نخستين) در مسلک شابتاي زوي، است. «برادر بزرگ» همان «خداي اسرائيل» است که شابتاي زوي و ياکوب فرانک پيامبران اويند. «خداي اسرائيل» سرانجام ياکوب فرانک را فرستاد و وي با مجسم ساختن پرستش زن، ضلع گمشده اين تثليث، رسالت خود را به پايان برد. «پرستش زن» بيان عريان همان نمادهايي است که پيش تر، در مکتب کابالاي اسحاق لوريا، از طريق تبديل «شخينا» به نماد مؤنث پديد آمده بود.
برگزاري مناسک جنسي از سوي اعضاي فرقه فرانک امري مسلم و قطعي است. مورخين دانشگاه عبري اورشليم مي نويسند اعضاي اين فرقه «در جشن هاي خود به عياشي هاي جنسي مي پرداختند.» يکي از مراسم آنان «پرستش بانو» نام داشت. در اين مراسم همسر فرانک، و پس از مرگ او دخترش، اوا، در برابر پيروان مجذوب ظاهر مي شدند و مورد پرستش قرار مي گرفتند. فرانک در اواخر عمر شايع کرد که اين دختر فرزند نامشروع کاترين کبير، ملکه مقتدر روسيه، است که به طور ناشناس تحت سرپرستي او قرار گرفته. اين شايعه چنان رواج يافت که حتي برخي مقامات عالي رتبه امپراتوري روسيه نيز آن را باور کردند و گمان بردند که به راستي دختر فرانک از خاندان تزار است.
پس از مرگ ياکوب فرانک، يکي از برادرزاده هاي او به نام جونيوس فري رهبري فرقه را به دست داشت. او کمي بعد رهبري فرقه را به اوا فرانک واگذارد و خود به فرانسه رفت. اين مقارن با انقلاب فرانسه است. جونيوس فري در کسوت انقلابيون در آمد و به يکي از سران کلوپ ژاکوبن ها بدل شد. اوا فرانک تا زمان مرگ (1816) رهبر فرقه فرانک بود.
در سده هاي نوزدهم و بيستم ميلادي، فرقه فرانک به صورت يک سازمان سري به حيات خود ادامه داد؛ اعضاي آن «به ظاهر» به طور دقيق آداب کاتوليکي را اجرا مي کردند و در محل زندگي خود به عنوان مسيحيان مؤمن شناخته مي شدند. (دائرة المعارف يهود تعبير «به ظاهر» را به کار برده که نشانگر تداوم يهوديت در فرانکيست هاست.) اعضاي فرقه، چون دونمه هاي عثماني، تنها در ميان خود ازدواج مي کردند. بدينسان، به نوشته دائرة المعارف يهود، «يک شبکه گسترده خانوادگي» از فرانکيست ها پديد شد؛ آنان فرزندان شان را طبق روش خود پرورش مي دادند و با تاريخ و سنن فرقه آشنا مي کردند. اعضاي اين فرقه، به سان ماسون ها، يکديگر را «برادر» مي خوانند. فرانکيست هاي لهستان، مانند دونمه هاي عثماني، در دوران بي ثباتي سياسي اين کشور از موقعيت بهره جستند و برخي از آنان عناوين اشرافي براي خود به دست آوردند. برخي از خانواده هاي فرانکيست مقيم امپراتوري اتريش نيز به صفوف اشرافيت اتريش راه يافتند. در سده نوزدهم بسياري از آنان به مقامات عالي سياسي لهستان رسيدند. سازمان سري فرانکيست لهستان با دونمه هاي عثماني رابطه نزديک داشت. کانون ديگر فرقه فرانک در شهر ورشو (چکسلواکي) بو
د. فرانکيست ها در اين شهر به احداث کارخانه هاي متعدد دست زدند و در سازمان هاي ماسوني آن تکاپويي گسترده داشتند.
در سال هاي 1848-1849 تعداد زيادي از خانواده هاي فرانکيست به ايالات متحده آمريکا مهاجرت کردند. به نوشته دائرة المعارف يهود، حتي تا به امروز نيز برخي از اعضاي فرقه فرانک تصوير مينياتور اوا فرانک، دختر ياکوب، را به گردن خود مي آويزند.
------------------------
همونایی که تادیروز از اسم آخوندم بدشون میومد حالا عاشق آخوندا شدن عجب مردمی هستیم ما کاش به قول فکر کنم سعدی بود یا رومی روم بودیم یا زنگی زنگی شایدم اومد زیر عباش کوکتل دربیاره ومسجد آتیش بزنه بفرمایید ای جماعت... نفهمیدیم آخوند خوبه ازنظرتون یابد راستی دوستام می گفتن مخ زنی تو تجمعا زیادبوده شایدم این حاج آقا اومدم به رسم شیخشون زنا رو تورکنه مخ بزنه
قابل توجه دوستان اینان طرف دارانان وطن اند واگرکشته شوند می گویند شهید
